|
Kalveren met een ijzeren gestel |
|
woensdag 18 april 2012 12:20 |
IJzer wordt door het kalf gebruikt in verschillende lichaamsprocessen, voornamelijk in de productie van hemoglobine (in het bloed) en myoglobine (in de spieren). Dit zijn stoffen die zuurstof binden en transporteren door het lichaam. Verder is ijzer van belang voor de afweer van het kalf, een optimale groei en voederconversie en voor de algemene fitheid van de dieren. Jonge kalveren hebben van nature een erg kleine ijzervoorraad en om het kalf gezond te houden moet dus voldoende ijzer aangevoerd worden. Voor een goede Life Start moet de ijzervoorziening kloppen.
IJzervoorraad sterk wisselend
De hoeveelheid ijzer in het lichaam van een kalf wordt mede bepaald door het seizoen, het ras, de nationaliteit, de groeisnelheid ende gehaltes in de verschillende (ruw)voeders en water. Maar ook door aanvoer vanuit de stal door roestvorming of ongewenste ‘’besmettingen’’ van het (ruw)voer. Uitgaande van deze parameters hebben kalveren extra ijzer nodig door bijvoedering en/of injectie.
Bij geboorte vaak al een tekort
Veel kalveren hebben vaak bij de geboorte al een ijzergebrek en als gevolg daarvan bloedarmoede. Door een slechte ijzervoorziening raakt de bloedaanmaak verstoord.
Hierdoor kan al bij zeer jonge kalveren bloedarmoede optreden. Ook de weerstand van deze kalveren wordt aangetast, aangezien ijzer een rol speelt in de aanmaak van afweerstoffen.
Op Hofgut Neumühle in Duitsland werd daarom onderzocht of via extra ijzerverstrekking in de eerst levensdagen de ijzervoorziening verbeterd kon worden.
Hiervoor werd bij 50 jonge kalveren de bloedwaarden onderzocht en aansluitend een ijzerpreparaat verstrekt.
Op de 4e en 14e levensdag werd bloed afgenomen voor het onderzoeken van het Haemoglobine-gehalte (ijzerhoudende eiwitten in de rode bloedlichamen), de Haematokriet waarde (cellulaire bloedbestanddelen) en het ijzergehalte. Alle kalveren kregen in de eerste week biestmelk. In de tweede week kreeg de ene helft volle koemelk en de andere helft kunstmelk.
IJzertekort bij koemelk het grootst
De resultaten: op dag 4 heeft 33% van de kalveren een groot ijzertekort en bij 25% van de kalveren is sprake van een licht ijzertekort.
Op de 14e levensdag waren de kalveren die kunstmelk hadden gehad beter voorzien van ijzer dan de koemelk kalveren. Bij de kunstmelkgroep had 42% een goede ijzerverzorging.
Bij de koemelkgroep had slechts 25% van de kalveren voldoende ijzer in het bloed; 75% had dus een tekort!
Vervolgproef met toediening ijzerpreparaat
Op grond van de ontoereikende ijzervoorziening, zelfs op dag 14, is aansluitend een proef opgezet. Daarbij werd de eerste 2 dagen na geboorte een ijzerpreparaat verstrekt aan de kalveren. Daarvoor werden de kalveren verdeeld in 2 groepen. De ene groep kreeg een ijzerinjectie (1000mg Dextran-IJzer). De andere kalveren kregen dezelfde hoeveelheid ijzer via een pasta, die door de biestmelk gemengd werd. Op de 4e en 14e levensdag werden de haemoglobine- en ijzergehaltes wederom bepaald. Ook werden bij 13 kalveren die geen ijzer kregen bloedmonsters afgenomen.
Conclusies: IJzer toedienen werkt het beste via een voedingspreparaat .
Toedienen van ijzer, zowel via een injectie als via de melk, geeft een aanzienlijke verbetering van het haemoglobinegehalte in het bloed.
De grootste toename werd vastgesteld bij kalveren die ijzer via de biestmelk hebben ontvangen (zie grafiek).
Effect ijzer via injectie en via biest
De resultaten van de ijzervoorziening op het ijzergehalte in het bloed waren indrukwekkend:
- 77% van de kalveren had na 4 dagen al een correct ijzerniveau in het bloed
- Dit was 63% bij een ijzerinjectie, terwijl bij de onbehandelde kalveren nog steeds meer dan 75% een ijzergebrek had!
- Ondanks ijzerverstrekking had 15% (ijzer via biest) en 13% (ijzer via injectie) nog steeds een groot ijzertekort na 4 dagen.
- Na 14 dagen was het beeld aanzienlijk anders. Bij de kalveren die via de biest ijzer toegediend kregen had 92% een optimale ijzerverzorging. Bij de kalveren met een ijzerinjectie was dit 82%.
- Bij de onbehandelde kalveren was niets veranderd; 77% van de kalveren had een ijzergebrek!
| |
Controle |
IJzer via biest |
IJzerinjectie |
| Meetmoment |
dag 4 |
dag 14 |
dag 4 |
dag 14 |
dag 4 |
dag 14 |
| Aantal kalveren |
13 |
13 |
13 |
13 |
24 |
22 |
| Groot ijzertekort |
46% |
31% |
15% |
8% |
13% |
0% |
| Klein ijzertekort |
31% |
46% |
8% |
0% |
25% |
18% |
| Correct ijzerniveau |
23% |
23% |
77% |
92% |
62% |
82% |
Opfoktips voor een ijzeren gestel
 Op basis van het voorgaande hebben wij de volgende opfoktips:
- Het ijzergehalte in koemelk is te laag; 0,5 mg/l. Kalveren hebben per dag ongeveer 100 mg nodig; koemelk is daarom ontoereikend en moet aangevuld worden met een ijzerpreparaat.
- Na de geboorte ijzer toedienen aan kalveren; dat kan via een voedingsprepraraat, bijv. Sprayfo VIMIX, in de biest. Dit werkt net zo goed als een ijzerinjectie.
- Let bij kalvermelkpoeder goed op het ijzergehalte; per kg 80-100 mg.
- Ook krachtvoer is rijk aan ijzer; bij een opname van 0,5 kg krachtvoer per dag is de ijzervoorziening voldoende. Dit geldt echter pas op een leeftijd vanaf 4 weken.
- Zelfs bij gebruik van kalvermelkpoeder is toedienen van een ijzerpreparaat in de biest aan te raden. Hiervoor is Sprayfo VIMIX geschikt: 5 gram per dag, gedurende 3-4 dagen.
Bronnen: DAPThewi, DLR Eifel, LUA Koblenz en Hofgut Neumühle, Sprayfo
|
